Πέμπτη, 4 Μαΐου 2017

Μνημοσύνη - Η προσωποποίηση της μνήμης!

Η Μνημοσύνη ήταν Τιτανίδα, κόρη του Ουρανού και της Γαίας. Ήταν η προσωποποίηση της μνήμης, αφού βοήθησε στη διατήρηση των μύθων, πριν από την εισαγωγή της γραφής, μέσω της απομνημόνευσης. Ήταν προστάτης της προφορικής παράδοσης και των ποιητών.

Ο Δίας ενώθηκε μαζί της για εννέα νύχτες στην Πιερία. Από την ένωση αυτή γεννήθηκαν, μετά από ένα χρόνο, οι εννέα Μούσες.
Άγαλμά της υπήρχε στην Αθήνα, ενώ εικόνα της υπήρχε και στην Τεγέα της Αρκαδίας.

Στο μαντείο του Τροφώνιου, στη Βοιωτία, είχε ιερό και θρόνο. Όταν κάποιος ζητούσε χρησμό από το μαντείο, αφού ακολουθούσε κάποιο συγκεκριμένο τελετουργικό, στη συνέχεια έπρεπε να πιει νερό από δύο πηγές. Πρώτα έπινε νερό από την πηγή της Λήθης, για να ξεχάσει όλες του τις φροντίδες. Στη συνέχεια έπινε νερό από την Πηγή της Μνημοσύνης για να μπορεί να θυμάται όσα δει αφού κατέβει στο μαντείο. Όταν ανέβαινε από το μαντείο, οι ιερείς τον έβαζαν να καθίσει στο θρόνο της Μνημοσύνης από όπου εξιστορούσε όσα είχε δει και διδαχθεί.
Ο Σουίδας αναφέρει πως στην Αθήνα τελούσαν προς τιμή της νηφάλια θυσία, δηλαδή θυσία χωρίς σπονδή οίνου.

Βιβλιογραφία - πηγές

Πλούταρχος, Ηθικά, 1
Πάντων δ μάλιστα τν μνήμην τν παίδων
σκεν κα συνεθίζειν· ατη γρ σπερ τς
παιδείας
στ ταμιεον, κα δι τοτο μητέρα τν
Μουσ
ν μυθολόγησαν εναι τν Μνημοσύνην,
α
νιττόμενοι κα παραδηλοντες τι οτως οδν
γενν
ν κα τρέφειν ς μνήμη πέφυκε..



Πλούταρχος, Ηθικά, 7, 215, 34
τι κα ο μητέρα τν Μουσν τν Μνημοσύνην
ε
πόντες ατ τοτο νδείκνυνται· α μν γρ Μοσαι τ
ζητε
ν παρέχονται, δ Μνημοσύνη τ ερίσκειν.



Ομηρικός Ύμνος στον Ερμή, 429
Μνημοσύνην μν πρτα θεν γέραιρεν οιδ
μητέρα Μουσάων,
γρ λάχε Μαιάδος υόν·
το
ς δ κατ πρέσβιν τε κα ς γεγάασιν καστος
θανάτους γέραιρε θεος Δις γλας υἱὸς
πάντ'
νέπων κατ κόσμον, πωλένιον κιθαρίζων.



Ησίοδος, Θεογονία, 54
τὰς ἐν Πιερίῃ Κρονίδῃ τέκε πατρὶ μιγεῖσα
Μνημοσύνη, γουνοῖσιν Ἐλευθῆρος μεδέουσα,
λησμοσύνην τε κακῶν ἄμπαυμά τε μερμηράων.



Ησίοδος, Θεογονία, 135
Γαῖα δέ τοι πρῶτον μὲν ἐγείνατο ἶσον ἑωυτῇ
Οὐρανὸν ἀστερόενθ', ἵνα μιν περὶ πάντα καλύπτοι,
ὄφρ' εἴη μακάρεσσι θεοῖς ἕδος ἀσφαλὲς αἰεί,
γείνατο δ' οὔρεα μακρά, θεᾶν χαρίεντας ἐναύλους
Νυμφέων, αἳ ναίουσιν ἀν' οὔρεα βησσήεντα,
ἠδὲ καὶ ἀτρύγετον πέλαγος τέκεν οἴδματι θυῖον,
Πόντον, ἄτερ φιλότητος ἐφιμέρου· αὐτὰρ ἔπειτα
Οὐρανῷ εὐνηθεῖσα τέκ' Ὠκεανὸν βαθυδίνην
Κοῖόν τε Κρεῖόν θ' Ὑπερίονά τ' Ἰαπετόν τε
Θείαν τε Ῥείαν τε Θέμιν τε Μνημοσύνην τε
Φοίβην τε χρυσοστέφανον Τηθύν τ' ἐρατεινήν.



Ησίοδος, Θεογονία, 915
ατρ Δήμητρος πολυφόρβης ς λέχος λθεν·
τέκε Περσεφόνην λευκώλενον, ν ιδωνες
ρπασεν ς παρ μητρός, δωκε δ μητίετα Ζεύς.
Μνημοσύνης δ'
ξατις ράσσατο καλλικόμοιο,
ξ ς ο Μοσαι χρυσάμπυκες ξεγένοντο
ννέα, τσιν δον θαλίαι κα τέρψις οιδς.



Πλάτων, Θεαίτητος, d, 4
Δρον τοίνυν ατ φμεν εναι τς τν Μουσν
μητρ
ς Μνημοσύνης, κα ες τοτο τι ν βουληθμεν μνη-
μονε
σαι ν ν δωμεν κούσωμεν ατο ννοήσωμεν,
πέχοντας ατ τας ασθήσεσι κα ννοίαις, ποτυποσθαι,
σπερ δακτυλίων σημεα νσημαινομένους· κα μν ν
κμαγ, μνημονεύειν τε κα πίστασθαι ως ν ν τ
ε
δωλον ατο· δ' ν ξαλειφθ μ οόν τε γένηται
κμαγναι, πιλελσθαί τε κα μ πίστασθαι.



Διόδωρος Σικελιώτης, Ιστορική Βιβλιοθήκη, 4, 7, 1, 5
ταύτας γρ ο πλεστοι
τ
ν μυθογράφων κα μάλιστα δεδοκιμασμένοι φασ
θυγατέρας ε
ναι Δις κα Μνημοσύνης· λίγοι δ
τ
ν ποιητν, ν ος στι κα λκμάν, θυγατέρας
ποφαίνονται Ορανο κα Γς.



Διόδωρος Σικελιώτης, Ιστορική Βιβλιοθήκη, 5, 67, 3, 2
τν δ Τιτανίδων
φασ
Μνημοσύνην λογισμος ερεν κα τς τν νο-
μάτων θέσεις
κάστ τν ντων τάξαι, δι' ν κα
δηλο
μεν καστα κα πρς λλήλους μιλομεν·
τινες τ
ν ρμν φασιν εσηγήσασθαι.



Παυσανίας, Ελλάδος Περιήγησις, 1, 2, 5, 9
νταθά στιν θηνς γαλμα Παιωνίας κα Δις κα
Μνημοσύνης κα
Μουσν, πόλλων τε νάθημα κα
ργον, κα δαίμων τν μφ Διόνυσον
κρατος· πρόσωπόν στίν ο μόνον νκοδομημένον
τοίχ
.



Παυσανίας, Ελλάδος Περιήγησις, 8, 47, 3, 10
πεποίηται δ κα Μουσν κα
Μνημοσύνης
γάλματα.



Παυσανίας, Ελλάδος Περιήγησις, 9, 39, 13, 3
ς μν δ τν νθρωπον λεγομένων
κα
λλων ερηταί μοι τ ξιολογώτατα· τν δ να-
βάντα παρ
το Τροφωνίου παραλαβόντες αθις ο
ερες καθίζουσιν π θρόνον Μνημοσύνης μν καλού-
μενον, κε
ται δ ο πόρρω το δύτου, καθεσθέντα
δ
νταθα νερωτσιν πόσα εδέ τε κα πύθετο·
μαθόντες δ
πιτρέπουσιν ατν δη τος προσήκουσιν.



Ορφικά,Ύμνοι, 77, 1

<Μνημοσύνης>, θυμίαμα λίβανον

Μνημοσύνην καλέω, Ζην
ς σύλλεκτρον, νασσαν,
Μούσας τέκνωσ' εράς, σίας, λιγυφώνους,
κτς οσα κακς λήθης βλαψίφρονος αεί,
πάντα νόον συνέχουσα βροτ
ν ψυχασι σύνοικον,
ε
δύνατον κρατερν θνητν αξουσα λογισμόν,
δυτάτη, φιλάγρυπνος πομνήσκουσά τε πάντα,
ν ν καστος ε στέρνοις γνώμην κατ<ά>θηται,
ο
τι παρεκβαίνουσ', πεγείρουσα φρένα πσιν.
λλά, μάκαιρα θεά, μύσταις μνήμην πέγειρε
ε
ιέρου τελετς, λήθην δ' π τν<δ'> πόπεμπε.



Σουίδας, Λεξικό
<Νηφάλιος θυσία> παρ θηναίοις τελετο Μνημοσύν, ο,
λί, Σελήν, Νύμφαις, φροδίτ Ορανί· ς φησι Πολέμων. κα
ξύλα δ νηφάλια, τ μ μπέλινα μήτε σύκινα, λλ τ π τν
θύμων.



Aπεικόνιση της Μνημοσύνης σε μωσαϊκό από την Αντιόχεια ανάμεσα στο 2ο και το 4ο αιώνα μ.Χ. Worcester Art Museum, Worcester, Massachusetts, USA .



Πηγή:
theogonia.gr